Profile Suku Açumanu

Introdusaun

Suku Açumano pretense ba Posto Administrativo Liquiça hanesan suku ida ne’ebe nia distansia dook husi kapital Dili no. Kapita Municipio Liquiça lokaliza iha Postu Administrativu Liquiça hamutuk ho Suku 7”,Suco seluk mak hanesan ; Suku Açumano, Darulete, Leotela, Hatuquesi, Dato, Loidahar, no Luculai

Hare ba area geografika Suku Açumano, suku ida ne’ebé lokaliza iha Area Rural ne’ebé furak no potensia ba turizmu hanesan Mancrilau  koñesidu Monumento da Martires Da Libertação  , “Mota Kotota sai Fatin Turismo” no Mota Laueli koñesidu ho naran “Pniklisa”No. fatin Antiga Portugues hanesan Hatuholau.no mos iha foho lolon ne’ebé matak no buras hodi atrai tebes vizitantes lokal, nasional no internasional.

Visaun no misau suku asumanu   maka hanesan

Visaun Sucu Açomano:

Suco Açomano sai komunidade ne’ebe  unido,  dezemvolve no   resilliente,      ne’ebe  fo  priorodade ba edukasaun,  saude agrikultura, sustentavel no guvernasaun lokal ne’ebe  transparante no  partisipativo.’’  

Misaun Suco Açomano:

  1. Hala’o servisu komunitario liu husi lideransa ne’ebe  ezemplar  no   kompromete   ho  prinsipiu  justisa,  transparansia  no   solidariedade.
  2. Promeve dezemvolvemento  sustentavel inklui agrikultura,  infrastrutura

      bazika no  proteçao   ambinte

  • Reporsa kapasidade  komunidade  liu  husi  edukasaun, formasaun profisional  no   saude             
  • Hametin unidade  komunidade ho  hadiaan  relasaun  sosial  no  kultura tradisional.
  • Asesu  direto  ba  informasaun  no  desizaun,  hodi garantisa  partisipasaun

      cidadaun  iha governasaun suco

Nudar suku ida iha Administrador Posto Liquica sei la husik nia Povu espectativa, liu husi tinan lima (5) Governasaun nian ami sei servisu hamutuk nafatin atu lori Dezemvolvimento ba Povu iha suku asumanu Posto Administrativo Liquica liu-liu Povu nia moris diak hanesan ba Estrada, be’e mos, Eletrisidade, Edukasaun, Saude no Agrikultura ne’ebe Importante ba Povu. Ho Objetivo suku Asumanu maka hanesan sai hanesan mata dalamn ida ba suku asumanu atu bele atinji desenvovimentu suku nian.

Iha tempu rezistensia, suku Acumano mos sai hanesan fatin konsentrasaun ba forsa Falintil, Kompania Intervensaun nia abrigu iha Lopohou No. Nunhei Aldeia Caicasaico, area Siscoelema Aldeia Siscoelema,Mancri,Aldeia Hatumatilo no Quirilelo Aldeia Quirilelo sai mos fatin ba konsentrasaun komunidade Suku Açumano iha tempu rezistensia hodi rona rezultadu votasaun Konsulta Popular dia, 4 Setembru 1999. Fatin hirak ne’e bele promove sai situs toristiku tanba bele atrai turista Lokal, Nasional no Internasional hodi vizita fatin historiku hirak ne’e no bele kontribui reseitas ba Estado.

Suku Açumano

Istoria, Etemologia no Orijim suku

Iha tempu Kolonial Portugues, Suku Açumano existe ona fatin istoriku hanesan Fatuhoulau, Salazar aldeia Caicasaico ne’ebe mak konsentra ona Malae Portugues, Liu Rai no Populasaun ne’ebe mak hela iha fatin ne’e.

Suku Açumano  iha Uma antiga ne’ebe hari husi Governo Português, mak Fatuhoulau iha aldeia Caicasaico ne’ebe mak Halo produsaun Kafe no Fanili iha tempo Português   To’o Tempo Ukupasaun Indonesia.  No. Fatin refere agora dadaun Abandona hela.

Uluk liu Suku Açumano seidauk fo naran ho naranAçumano, Rai ne’e  sei fahe ba parte rua :

1.  LAU HOU PUKE LOS LAU  parte kaikasaiko ho siskoelema.

2.  KASTALI DENU ANA  parte Hatumatilo ho Quirilelo (ASLO Quirilelo kuhui).

Iha momentu neba Beiala sira husi parte rua ne’e hamutuk ho sira nia povu moris ho kondisaun la seguru ou la hakmatek. Tamba iha maluk balu mak brani liu no hanoin a’at  ba sira hodi halo sira moris  la hakmatek. Avo Beiala nain rua nee tur hamutuk hodi halo planu ba buka sira nia maluk nebe’e brani liu, hodi halo funu hasoru maluk ou ema a’at sira ne’e, no sira konsege hetan duni sira nia maluk (manbala) hodi sira moris hamutuk iha ASLO QUIRILELO.

Iha momentu neba sira komesa halo Aprezentasaun ba malu hodi deskobre sira nain tolu (3) Nia identidade ba malu, Beiala Nain Rua deskobre a’an hotu sira nain rua husu fali ba sira nia kolega / Manbala ne’e. Manbala mai husi nebe’e ?. Manbala ne’e hatan Hau mai husi  ASSMANO. Iha momentu ne’e  kedan Beiala nain tolu (3) hamutuk hodi hato’o ba malu kona ba moris loro loron nian, nebe’e moris  ho kondisaun la seguru halo Beiala sira ho povo sira la hakmatek. Entaun se hanesan ne’e imi nain Rua mesak labele normaliza rai ne’e nia kondisaun. ita nain tolu hamutuk ida deit hodi halo plano segredu ida katak ita tenke halakon tiha ema  hahalok a’at iha rai ida ne’e. katak ho Amizade ida ne’e  ita nain tolu ho povu diak sira tenke unidade no brani atu ita bele hasai ou duni  tiha ema laran a’at sira husi rai ida ne’e.

Beiala Nain  tolu (3) ne’e tur hamutuk hodi halo nafatin planu hodi identifika ba fatin sira nebe ema laran a’at sira hela ba. Ikus mai Beiala sira hamutuk ho povu sira halao ona operasaun geral ba fatin sira nebe’e  identifikadu ona.  Operasaun husi Beiala sira hahu husi loron to’o kalan,  kalan to’o loron. Nune hela deit  to’o ema laran  a’at sira laiha hotu (mate). Hela deit ema laran a’at nee ida (1) mak sei moris. Beiala sira nafatin tuir Nia kalan loron too Nia  entrega Rai  ne’e  ba ita Nia Beiala sira be manan ona funu ne’e hodi dehan : Manbala husik Hau libre ba,  hodi  Hau  hatudu Rai  ne’e nia baliza ba imi.  Ita Nia Beiala sira komesa tuir nia hodi tau  baliza  ba Rai sira ne’e, mak hanesan BALIZA TALTABI no seluk seluk tan depois hodi hateten :  imi Nia  areia  kontrolu mak Hau  hatudu ona ne’e,  Rai ne:e  imi nian ona, husik Hau  ba fali fatin seluk.

Depois de manan tiha Rai ne’e  husi  ema  laran a’at sira Beiala sira livre ona no hakmatek ona sira hamutuk iha ASLO QUIRILELO hodi halo festa  hodi  hato’o  Agradese ba malu depois de Agradese ba malu  hotu tiha mosu kedas ho liafuan despede malu.  katak  agora Rai diak ona moris mos livre ona hela ona ba hodi kaer serviçu ba hodi han hemu  no hetan  moris diak.  Husik  ami atu kontinua  fali ami nia viagem ba fali Rai seluk no fatin seluk .  Maibe  Avo Beiala sira Nain Rua la konkorda  tamba ne:e  Beiala Rai nain dehan katak maun Alin ita hamutuk  ida deit hodi halo Rai  ida ne’e  nia situasaun sai normal fila fali  ona no  situsaun hakmatek ona,  Ita  mai komanda  ami hodi manan tiha ona labele lao ba tan ona . ita hela deit  iha Rai ne:e  ona  tamba ita nia hamutuk mak hodi manan funu  ne:e,  labele lao ba tan ona hela deit iha ne:e , entaun halo nusa ?. Hamosu desizaun husi Beiala Rai nain katak :  ita ida deit ona . ita hanesan ASBAE /KOMANDANTE  ida entaun hau mak AS MANO RUKU MEGERE  ita mak nudar ASBAE ita mak naran ASMANO RUKU RE’E, Hodi hela iha Mankrilau hodi hateke fatin hotu bele hetan . keta akontese fali buat ruma karik ita hatene ona . evidensia iha  Mankrilau mak hanesan Bokos Beiala sira nian, FATUK LOUMANU.  Depois de desidi tiha hela fatin  no Lisan Rua ne’e hotu  Beiala sira desidi  ona katak suco tomak ne’e ita hanaran ASSMANO too ohin loron.

Naran original                               = ASSMANO

Naran kolonial portugues               = AÇOMANO

            Fatin  Historia, no  Fatin Lulik  (Sagradu) ne’ebe existe iha Suku Açumano :

Fatin Historia existe iha Suku Açumano ne’ebe iha futuru bele promove hanesan situs Historiku, hodi dada turista Lokal, Nasional, no Internasional mai visita, no bele lori retornu ba Governo lokal,no Nasional.

Tabela-1: Fatin historia hirak ne’e mak hanesan tuir mai ne’e: 

Naran  FatinFatin / AldeiaObservasaun
1Lulik Fatin LopohouCaicasaicoFatin Lulik Lopohou Sai hanesan Fatin ba bandu iha SucoAçumano
2GelugoaHatumatiloFatin Lulik Sau Batar ba Komunidade SucoAçumano
3MankrilauHatuatiloSai hanesan fatin luliknebe uluk avo Beiala sira hela ba, No. agora mos hari ona Monumentu ba Heroi da Martires da Libertasaun Nasional, No. uma orasaun mos hari ona iha fatin ne’e
4PnikilisaSiscoelemaMota Laueli bele sai Fatin Turismo
5Tasi-BenoCaicasaicoFatin bele Halo Fatin Turismo Comunitari
6HatularaSiscoelemaIha tempo Han Batar Komunidade Aldeia Siscoelema ba ba Han hotu iha Fatin Refere

 Suku Açumano mos oferese ona nia ema ba iha Luta Libertasaun Nasional ne’ebe konhesidu :

-Baze De Apoio:

B. DADUS  BAZE  DE  APOIU  SUKU Açumano

Tabela-2: Dadus  Baze  De  Apoiu  Suku Açumano

No.                   NARAN   ALDEIA/CELKOM                 OBS
1.Augusto Dos Santos LovoHatumatilo/Makikit 
2.Alberto Afonso De JesusHatumatilo/Makikit 
3.Antonio Freitas MartinsHatumatilo/Makikit 
4.Armindo MartinsHatumatilo/Makikit 
5.Armindo dos santosHatumatilo/Makikit 
6.Augosto dos santosHatumatilo/Makikit 
7.Adelino pereira de jesusHatumatilo/Makikit 
8.Claudino de jesusHatumatilo/Makikit 
9.Calisto da silvaHatumatilo/Makikit 
10.Clementino estevao dos santosHatumatilo/Makikit 
11.Ermelinda de jesusHatumatilo/Makikit 
12.Florindo siqueira alvesHatumatilo/Makikit 
13.Françisco alves correiaHatumatilo/Makikit 
14.Felisberto sampaioHatumatilo/Makikit 
15.Françisco lemosHatumatilo/Makikit 
16.Guilherme da silvaHatumatilo/Makikit 
17.Graçiano da silvaHatumatilo/Makikit 
18.Jose pereiraHatumatilo/Makikit 
19.Laurindo alvesHatumatilo/Makikit 
20Laurinda siqueira alvesHatumatilo/Makikit 
21.Miguel martinsHatumatilo/Makikit 
22.Marcolino sampaio mau besiHatumatilo/Makikit 
23Manuel  pintoHatumatilo/Makikit 
24Paustino gonçalvesHatumatilo/Makikit 
25Teresa gonçalvesHatumatilo/Makikit 
25Augustinho soares  
26Antonino expostu  
27Alfredu Marques  
28Clementino Dos Santos Pereira  
29Domingos  R. Dos Santos  
30Domingos Soares  
31Eduardo Alves  
32Françisco Dos Santos  
33Françisco Barreto  
34Françisco Pinto Barreto  
35Françisco De Axis  
36Graçiano Pinto  
37Joao Xavier  
38Joao Da Silva  
39Januario Marques  
40Laurindo Pinto  
41Luis Da Silva  
42Lino Marques  
43Manuel  Ximenes  
44Miguel Marques  
45Martinho Da Cruz  
46Roberto Da Silva  
47Rezina   Encarnaçao Pilar  
48Zeferino Das Dores  
49Abrao Pinto  
50Abel  Da Silva  
51Cornelio Da Conçeicao  
52Domingos Soares  
53Domingos Sampaio  
54Graçiano Soares  
55Gilberto Da Silva
56Jose Soares De Jesus  
57Joao Da Conçeicao  
58Joao Soares  
59Jose Da Silva  
60Jose Da Silva  
61Martinho Pinto  
62Manuel  Da Silva  
63Maria Da Silva  
64Nicolau Amaral  
65Roberto Soares  
66Salvador Marques  
67Vicente Da Silva  
68Armando Da Silva  
69Antonio Da Silva  
70Alberto Alves Lobato  
71Aurelia Do Anjos  
72Albino Pereira  
73Domingos Sampaio  
74Françisco Pereira  
75Guilermino Pinto  
76Gastaun Dos Santos  
77Lorenço Da Silva  
78Marculada Dos Santos  
79Marçelino Dos Santos  
80Mateus Gonzaga  
81Pedro Xiqueira  
82Pedro Da Silva  
83Raimundu Pinto  
84Sofia Salsinha  
85Tomas Dos Santos  
  • Clandestinha:

C. DADUS  KAIXA  KLANDESTINA  Suku Açumano

Tabela-3: Dadus  Kaixa  Klandestina  Suku Açumano

No.               NARAN    KODIKUPOSISAUN/KARGUALDEIA /CELKOM     OBS
1Agustinho soares da silva    
2Adelino Marques    
3Agrefina Da Silva    
4Bendita De Jesus    
5Carlos Da Conceiçao    
6Helder Dos Santos    
7Joaniko Ximenes    
8Jacinta Da Conceiçao    
9Olandinu Da Silva    
10Pascual Da Silva    
11Rita Manuela Da Silva    
12Teresa Dos Santos    
13Alçino Pinto Da Silva    
14Arminda De Jesus    
15Arnaldo Pereira    
16Armindo Da Conceiçao    
17Americo Do Rosario    
18Angelita Da Silva    
19Afonço Madeira    
20Carlos  Pereira    
21Cançio Da Silva    
22Carlito Da Silva    
23Delfim da silva    
24Geraldo dos santos    
25Graçiano da conceiçao    
26Humberto  S .Gonçalves    
27Ines dos santos    
28Jaime da silva pereira    
29Joao alves ribeiro    
30Julio da costa martins    
31Luizinha alves dos santos    
32Marculino castro da silva    
33Paulo dos santos martins    

SucoAçumano ulun Tempo klandestina konsedera hanesan Subar Fatin ba Forsa Falintil No. Lider Masimu  sira nebe partensia ba Municipio Liquiça No. iha tempo nebe mos Forsa Falintil ho Estafeta sira mos halo mate Komandante Rayon Militer(DANDRAMIL) iha Dia 27de Julho 1997.

D. Area Geografika Suku Açumano

    Suku Açumano lokaliza iha Postu Administrativu Liquiça, Municipio Liquiça, kompostu husi Aldeia Haat (4) mak hanesan : Aldeia Caicasaico,Siscoelema,Hatumatilo No. Quirilelo. Bazeia ba dadus estatistika Suku Açumano nia area geografikamente mak hanesan ±10,95 km2 ho nia.

    E. Topografika Suku Açumano

    Iha Suku Açumano   5% mak  tetuk, 95%   lolon deit.

    F. Divisaun frontera Suku Açumano

    Fronteira ka baliza sira mak hanesan tuir mai ne’e :

    • Parte Lorosae/Leste      :  Baliza ho Suku Darulete No. Suco Leorema
    • Parte Loromonu/Oeste  :  Baliza ho Suku Urahou Posto Hatulia B Municipio Ermera
    • Parte Tasi Mane/Sul      :  Baliza ho Suku Lisapat Postu Hatulia B Municipio Ermera                  
    • Parte Tasi  Feto/Norte   :  Baliza ho Suco Leotela

    G. Divijaun Aldeia

    1. Kaikasaiko
    • Parte Lorosae/Leste      :  Baliza ho Suku Darulete  
    • Parte Loromonu/Oeste  :  Baliza ho Suku Urahou Posto Hatulia B Municipio Ermera
    • Parte Tasi Mane/Sul      :  Baliza Aldeia Siskoelema                 
    • Parte Tasi  Feto/Norte   :  Baliza ho Suku Leotala

    2. Siskoelema

    • Parte Lorosae/Leste      :  Baliza ho Suku Darulete  
    • Parte Loromonu/Oeste  :  Baliza ho Suku Urahou Posto Hatulia B Municipio Ermera
    • Parte Tasi Mane/Sul      :  Baliza Aldeia Hatumatilu                 
    • Parte Tasi  Feto/Norte   :  Baliza  Aldeia Kakaisaiko

    3. Hatumatilu

    • Parte Lorosae/Leste      :  Baliza   Suku Leorema
    • Parte Loromonu/Oeste  :  Baliza  Aldeia   Kirilelo
    • Parte Tasi Mane/Sul      :  Baliza   Suku Leorema                
    • Parte Tasi  Feto/Norte   :  Baliza  Aldeia  Siskoelema

    4. Kirilelo

    • Parte Lorosae/Leste      :  Baliza   Suku Hatumatilu
    • Parte Loromonu/Oeste  :  Baliza    ho Suku Urahou Posto Hatulia B Municipio
    • Parte Tasi Mane/Sul      :  Baliza    ho Suku Urahou Posto Hatulia B Municipio
    • Parte Tasi  Feto/Norte   :  Baliza  Aldeia  Siskoelema

    II. Total Populasaun, Dialetu, Klima, Religiaun, No Kultura

      Populasaun ne’ebe ejisti iha Posto Administrativo Liquiça bazeia ba registu populasaun tinan  2024 hatudu mudansa ba habitantes iha kada Suku.

      • Total Populasaun Posto Administrativo Liquiça 2024  hamutuk 2925 habitantes
      • Total Uma Kain ka Xefe de Familias 591
      • Total populasaun [mane no feto] no Xefe de familia por Suku hatudu iha tabela 4  hanesan tuir mai ne’e  : mane : 1484, no feto : 1441.
      1.   Total Populasaun

      Total populasaun Suku Açumano tuir dadus resensiamentu populasaun suku iha tinan 2025 regista 3017 habitantes kompostu husi “mane 1515 no feto 1502” ho total uma kain 655.

      B. Dialetu

      Lingua nudar instrumentu komunikasaun ne’ebe komunidade sira uza hodi halo kontaktu iha familia laran entre ema ida ho ema seluk nomos komunidade iha sociedade nia laran. Iha Suku Açumano  Posto Administrativo Liquiça uza lia fuan ka lingua tolu: Tokodede, Tetum no Mambae. 

      C. Klima

      Situasaun klima mosu husi factor natureza. Klima iha Suku Açumano  fahe ba rua malirin no bailoron ne’ebe ema hanaran rai manas, Iha tempu pasadu klima rua ne’e mai tuir ida-idak nia tempu. Bai-bain udan tun iha fulan Novembru to’o fulan   Abril no bailoron ka rai manas iha fulan Maio to’o fulan Outobru.

      D. Religiaun

      Desenvolvimentu iha kontestu sociedade nia moris la hare deit dezenvolvimentu iha aspeitu fiziku hanesan infrastrutura, recursos humanos, economiku no seluk tan, maibe dezenvolvimentu hare mos iha aspeitu vida espiritual. Iha aspeitu espiritual mak povu ka sarani hala’o sira nia actividade religião ka fiar nian tuir religião ida-idak. Iha  Suku Açumano  sarani barak maka religiaun katolika ho 100% iha Paroquia ida mak Paroquia São João de Brito Liquiça pertence husi Diocesse Maliana, no religiaun seluk mak Protestante.

      E. Kultura no Uma Lisaun

      1. Kultura:

      Ita hotu hatene katak kultura mak ita nia identidade,ho nune’e Populasaun Suku Açumano kaer metin nafatin valores kultura nian, hodi moris tuir tradisaun no lisan ne’ebe hari desde tempu bei ala sira nian

      Suku Açumano mos hala’o aktividade cultural ne’ebe hanesan mos ho Suku 6 seluk.

       Aktividade Kultural ne’ebe Suku Açumano sempre hala’o iha kada tinan mak hanesan :

      • Sau batar / han batar

      Sau batar hanesan aktividade ne’ebe sempre hala’o kada tinan depois de koilheta batar ne’ebe komunidade sira kuda. Tuir fiar ne’ebe iha aktividade sau batar hanesan aktu de agradesemento ba Maromak, Bei ala sira , no Natureza ba resultadu ne’ebe hetan.

      • Se wainhira uma lisan ida sedauk hala’o aktividade sau batar maka lian nain husi uma lisan ne’e sedauk bele han batar nurak / foun, no modo sira ne’ebe kuda iha tos laran.
      • Kore metan

      Koremetan hanesan aktividade ida ne’ebe halao,iha kada uma lisan ida –idak hanesan aktu ida hodi hatudu katak uma lisan ida ne’e hakoi ona mate, no selu kolen ba inan ho aman no matebian sira hotu.

      • Barlaqueado / Hafolin Feto

       Wainhira Mane ida hakarak  feto ida, nia sei hafolin feto ne’e liu husi barlaque ne’ebe feto ne’e nia inan aman husu, mak hanesan : Karau, Bibi, Belak,Tua, no osan, tuir lisan ne’ebe iha. 

      • Inagura Uma Lisan/Uma Ben  

      Iha aktividade Inagura Uma Lisan, Lia nain husi uma lisan sei halibur Feto sa, Uma – Mane, no jerasaun hotu ne’ebe partense ba uma lisan , ho Objectivo husi aktividade  inagura uma lisan maka: atu halibur  jerasaun hotu husi uma lisan  ida nian hodi koinhese malu ,no simu mos bua ho malus husi uma lisan hanesan matak malirin ba jerasaun.

      Fatin sira ne’ebe Komunidades  Suku Açumano  Konsidera hanesan Lulik (Sagradu),tamba fatin hirak  ne’e iha nia Espíritu Natureza, ho Super Natural. No  fatin hirak ne’e  iha Fuuturu  bele Promove sai hanesan  Situs  Kultural , hodi fo benefisio ba Komunidade Suku Açumano

      Tabela-4: Fatin hirak ne’e mak hanesan :

      Lulik nia naranFatin / Aldeia
      1LopohouCaicasaico
      2PniklisaSiscoelema
      3GelugoaHatumatilo
      4MankrilauHatumatilo
      5HatbespuHatumatilo
      6NunlaraHatumatilo
      7HatularaSiscoelema
      8TasibenoCaicasaico
      9RaeleteHatumatilo

      2. Uma Lisan

        Uma Lisan  Existe iha Suku Açumano Hamutuk  88, ne’ebe  Namkari  iha  Aldeia 4 mak hanesan :

        Tabela 5: Naran Uma  Lisan

        NúmeruNaran Uma  LisanAldeia
        Caicasaico
        1.1DiruanaCaicasaico
        2Lau-EliCaicasaico
        3CailacoCaicasaico
        4Besi Meta Laca MoneCaicasaico
        5DirmegiCaicasaico
        6Diruana TasibenoCaicasaico
        7FatumeaCaicasaico
        8HaehuluCaicasaico
        9HatumasiCaicasaico
        10Hatuquesi Dasi Hun KailebaCaicasaico
        11HatuquesiCaicasaico
        12Hatuquesi Ruku Los NauCaicasaico
        13Cailaco HatkodoCaicasaico
        14BanirlemaCaicasaico
        15Lelo-DuCaicasaico
        16Leo BesiCaicasaico
        17Leocopa Aslequi MaupeluCaicasaico
        18LeosagaCaicasaico
        19Maligo LontasCaicasaico
        20LoslocarCaicasaico
        21Mane-HatCaicasaico
        22Mane HituCaicasaico
        23MansogoCaicasaico
        24Mau-BereCaicasaico
        25PupurCaicasaico
        26Rae –UbuCaicasaico
        27Suai FatumeiaCaicasaico
        28TutuluruCaicasaico
        29TanenteCaicasaico
        30BeredatoCaicasaico
        31DauloietaCaicasaico
        2.1.Acumano Bere Mali MaumaliHatumatilo
        2Acumano Soa MalaeHatumatilo
        3Bibi SusuHatumatilo
        4Dato Cari MaubereHatumatilo
        5DubaçarHatumatilo
        6KilmanoHatumatilo
        7KamnasaHatumatilo
        8KokeroHatumatilo
        9Lau-HouHatumatilo
        10Lau-Hou gergoa pagoaHatumatilo
        11Lau-Hou KoemanaruHatumatilo
        12Leokopa/RitorobuHatumatilo
        13Leokopa/MartinoHatumatilo
        14LequeiruHatumatilo
        15Lisa BereHatumatilo
        16Mantasi Bermeta LoelequiHatumatilo
        17Mantasi Lolbere ber LequiHatumatilo
        18MaumetaHatumatilo
        19RiteluHatumatilo
        20Moe HahiHatumatilo
        21Uma BouHatumatilo
        3.1AcumanoQuirilelo
        2AtaleloQuirilelo
        3BibsusuQuirilelo
        4BounQuirilelo
        5DirmegiQuirilelo
        6Kleshou KeuraeQuirilelo
        7Leo BatiQuirilelo
        8Mankati Ruku  Los nauQuirilelo
        9Mau Coli Lisa BereQuirilelo
        10Mau-MetaQuirilelo
        11RaehatuQuirilelo
        12RaepusaQuirilelo
        13SuaiQuirilelo
        14Suai HatsauQuirilelo
        15Suai kamnasaQuirilelo
        16Suai lelduQuirilelo
        17HatululiQuirilelo
        4.1.Lau-Hou MekeiSiscoelema
        2.Tanente LoumoSiscoelema
        3.AtaleloSiscoelema
        4.Hatu-bleterSiscoelema
        5.HatululiSiscoelema
        6.KoliatiSiscoelema
        7.Hatu BesiSiscoelema
        8.Lau-Hou MauboroSiscoelema
        9.LequeroSiscoelema
        10.LocarmataSiscoelema
        11.MandatiSiscoelema
        12.Mankati BisoiSiscoelema
        13.Mantasi BelolaSiscoelema
        14.Mau-LakuSiscoelema
        15.Mau-Tali Ee-UluSiscoelema
        16.Suai Ailelo leobesSiscoelema
        17.Suai mane HituSiscoelema
        18.DaspiliSiscoelema
        19.DirmegiSiscoelema
         Total Uma Lisan88 uma Lisan iha Suco Açumano

        III. Administrasaun Suku Açumano

        Administração Suku funciona ho lideransa Xefe Suku ho Membros Koncello suku [MCS] sira eleitu husi eleisaun lideransa komunitariu no Pessoal sekretaris Suku, ofisial finansas, Assuntu Sosial Suku, Administrasaun Suku rekruta liu husi  Ministerio da Administração Estatal

        B. Demografi no Monografi

        Tabela-6: Monogafia

        © 2026 Administrasaun Munisípiu Liquiçá