LIAN MAKLOKE

Suku Hatuquessi hanesan komponente ida husi estrutura Posto Liquiça, lokaliza iha centru Municipio no kapital Municipio Liquiça. Geografikamente, Suku Hatuquessi ida ne’ebe nia area boot, husi Suku hitu iha Posto Administrativo Liquiça ne’ebé ejisti, Suku ne’en [6] seluk mak hanesan, Açumano, Darulete, Dato, Loidahar, Lukulai,  no Leotela. Distancia suku Hatuquessi Posto Administrativo Liquiça ba kapital Dili ho 43 Km, ba Bazartete 30 km,  Maubara 20 Km, no Loes 42 Km.

Husi total populasaun ne’ebe iha, maioria hala’o nia moris hanesan agricultor, Pekuaria, Horti kultura no  Negosiante balun hala’o knar hanesan funcionariu publiku no trabalhadores iha kompanhia.

Hare ba kondisaun povu nia moris iha area rurais hanesan iha aldeia sira, depende liu ba area Horti kultura no Agrikultura hatudu katak, seidauk bele fo moris diak ba povu  tamba, area rua ne’e [agrikultura no horti Kultura] seidauk fo resultadu produtu nebe diak hodi hasae krecimentu ekonomiku povu nian ho Situasaun ida ne’e ejiji komponente hot-hotu, liu-liu Ministerio Agricultura  hodi hare nia politika hodi fo atensaun ba area refere hodi hasae produsaun ho kualidade diak hodi kompete iha merkadu.  

Suku Hatuquessi mak Suku ida ne’ebe iha Posto Administrativu Liquica kapital Muniçipio  liquica Suku, mak orgaun komunitariu no harií bazeia ba sirkunstansia historika, kultura, tradisional sira no nia membrus sira iha ligasaun liu husi relasaun familia ka husi lasu tradisional sira no harií bazeia mos ba prosesu sosial no historiku ne’ebé hetan marka husi migrasaun, husi etnia oin-oin, iha tempu kolonizasaun nia laran, ne’ebé mai husi natureza familiar husi lasu ne’ebé uluk iha no iha fatin ne’ebé difini.

Estrutura suku, lidera husi ema koletiva husi direitu publiku ho natureza assosiativa ne’ebé eleitu husi povu no hetan lijitimidade husi povu no hamutuk ho komunidade hodi dezenvolve suku no harií sosiedade ida hodi lori moris ida dignu, inkluzivu no sustentanvel.          

Ho kolaborasaun servisu entre suku ho Presidente Autoridade Municipio, Apoiu Organizasaun La’os Governamental no Organizasaun Komunitaria, suku ida ne’e bele fornese dadus no diresaun konsegue elabora no produz “Profile Suku”. Profile ida ne’e hanesan dadus ida no nudar referensia ba lideransa suku tuir mai, atu bele hare kondisaun suku no saida mak ita presiza hodi priense kondisoens minima suku ida nian, hanesan infrastrutura bazika ; [estrada iha suku no husi suku ba aldeia, be-mos ba komunidade sira no eletrisidade ba uma-kain sira], fasilidade saude, fasilidade eskola, fasilidade ba grupu agrikultor sira. Ita nia ajente sira ne’ebé durante ne’e fo atendimentu hanesan profesionais saude iha postu saude, professor sira iha eskola, estensionista sira sufisiente ona ka seidauk. Dadus hirak ne’e, importante no sai sasukat hodi hare grafika desenvolvimentu iha suku, nune’e ita bele tau iha planu asaun anual suku nian, hodi fo resposta diak ba komunidade nia nesisidades moris loron-loron nian.

Presidente Autoridade Municipio agradese tebtebes ba Suku ne’ebé konsegue submete dadus hodi elabora profile ida ne’e, mesmu ke seidauk komplenu no seidauk rejista rekursus no potensia balun, maibe bele ajuda ita atu hatene kondisaun geografika no progresu desenvolvimentu iha suku no nudar bukaek hodi fasilita ita hotu nia servisu liuliu oinsa dezenvolve suku tuir dinamika ka mudansa, ne’ebé sei akontese iha tempu oin mai. Hein katak lideransa foun bele kontinua fornese dadus atual hodi elabora diak liu tan profile ne’e iha futuru.

Molok termina hau hodi Presidente Autoridade Municipio nia naran, Xefe Departamentu Apoiu Suku, Xefe Departamentu Apoiu Sosiedade Sivil no, funsionariu hotu [Permanente no Ajente Administrasaun Publika], ami hato’o ami nia agradesmimentu ba ita boot sira nia kolaborasaun servisu ho ami durante tinan hitu [7] ita boot sira nia andatu no, dejeza bom susesu ba ita hotu.

Ikus liu, hakarak hato’o ba ita bot sira hotu katak, hanesan ema humana, ami la perpetua, karik iha ita nia kolaborasaun servisu durante ne’e, iha lia-fuan ruma, linguajem ka hahalok husi hau ho funsionariu sira la monu ba bot sira nia laran ami husu perdaun, tanba ita ema la perpetua. Ita sei hamutuk nafatin atu hadia no lori dezenvolvimentu Liquiça ba oin, hahu husi Suku, Posto Administrativu no Munisipiu.

Obrigadu wain.


VIZAUN,MISAUN,LEMA, NO OBJETIVO

VIZAUN

Komunidade  suku Hatuquessi  moris iha paz no Dame hakmatek hodi kontribui ba dezenvolvimentu,  iha Suku no moris diak ba Komunidade sira nian.

MISAUN

  • Fo atendimentu diak, no Tranfransia ho Efikas no Efisiente hodi responde ba  komunidade nia necessidade tuir prioridade povu nia hakarak.
  • Servi ho komitmentu, prontidaun no koperasaun karakter iha processu dezenvolvimentu  lokal hodi alkansa povu nia mehi, mak “Moris Diak no trankulidade”

LEMA  KA MOTTO

“ Tei Labas Tabi,  Hali Limu Putu,  Olara Iso” Kahe Kabas ba Malu Kaer Liman Hamutuk  Hanoin ida deit   

 Hari’i Paz  no unidade iha Baze ’’ Kombate Beik no Mukit ,Se Laos ita Se Tan Se Laos agora Bainhira Tan”.

OBJETIVO

Profile Hanesan Matadalan Ida Ba Iha Suku  Hatuquessi, Karik iha Futuru  Plano Dezemvolvimentu iha Suku  Lao Tuir Matadalan ne’ebe Iha profile Suku Nian.


I. SUKU HATUQUESSI

 Iha tempu neba Dom Laculequi mai husi Suai kamanasa Loro Liurai,Dom Lakulequi lao mai liu husi rai ida ho naran Gugleur nune’e lao liu tan mai iha fatin ida naran lisadila. Dom lakulequi hasoru malu ho liu rai ida iha Suku vatuvou, ho nune’e Dom lakulequi halo belun diak ho Liurai lisadila nian. Iha tempu nebe Dom lakulequi ho liurai ne’e sira nain rua komesa haksesuk malu ona, liurai husi lisadila ne’e komesa hatun ona Dom lakulequi ne’e dehan o ne’e ema lao rai, o ne’e ema atan nia oan laos ema mai husi liurai ida nia oan mos lae, depois Dom Lakulequi mos sente moe no laiha kontenti ona, nune’e Dom Lakulequi mos hatan hasoru ona ba liurai ne’e, Dom Lakulequi dehan: liurai ne’e tebes duni  o bele bolu to’ok fulan ne’e tun mai, to’o iha rai ne’e, se o bolu duni fulan ne’e tun mai o ne’e liurai nia oan duni,nune’e Liurai ne’e komesa bolu dala tolu fulan ne’e nunka tun to’o mai iha rai ne’e, Hotu tia liurai ne’e dehan Dom Lakulequi ne’e se o mos bele bolu fulan ne’e tun mai entaun o mos bele mai husi Liurai ida nia oan, hotu tia sira nain rua komesa sadik malu ona, depois Dom lakulequi dehan Liurai ne’e ohin o bolu dala tolu, fulan latun to’ok mai, agora hau mak bolu fali, nune’e Dom lakulequi ba hamrik iha fatuk balu nebe bou hela  iha nia oin hodi bolu ba fulan dala ida deit, fulan komesa tun to’o mai foho ida nia leten, hotu tia sira na’in rua komesa sadik malu dehan: semak haruka fali fulan ba nia fatin entaun nia mak liurai duni, hotu tia Dom lakulequi komesa haruka fali liurai ne’e,o haruka fali fulan ne’e sae ba nia fatin, Liurai ne’e haruka dala tolu fulan nunka sa’e to’ok ida. Hotu tia Dom lakulequi dehan ba Liurai ne’e, ohin o haruka fulan atu sa’e ba nia fatin fulan nuka sa’e, agora hau mak haruka fali manu Lin, manu kakuak, manu metan, ho manu kakatu’a sira bele lori fali fulan sa’e ba nia fatin, liurai ne’e hatan ba Dom Lakulequi,o haruka fulan ne’e sa’e to’ok ba, lakleur deit Dom lakulequi bolu ona manu lin, manu kakuak, manu metan, ho manu kakatua mai hotu rona husi dom lakulequi nia ordem, imi lori hela fulan ne’e sa’e ba hatur iha nia fatin, ho nune’e manu hirak ne’e mos hatan ba Dom lakulequi, ami pronto lori hela fulan ne’e ba nia fatin, Fatin nebe iha avo beiala sira nia fatin akontese iha foho ida naran “ Hula manahu” Area lisadila. tuir mai Dom Lakulequi komesa ses an husi fatin ida naran Hula manahu, no nia lao liu mai iha fatin ida naran Hatuquessi, altura neba iha avo mane na’in rua ida naran “ Dasihunu” ida tan naran “ Kaileba” avo na’in rua ne’e simu Dom Lakulequi hodi hela iha neba, to’o ikus mai Dom Lakulequi hare ba iha fatuk rua bobar malu hela, Dom Lakulequi hanaran fatin ne’e “Hatuquessi Lekeku


A. Area Geografika No Fronteira

Suku Hatuquessi Posto Administrativo Liquiça nia area geografika ka luan baseia ba Sensus Uma Kain 2010.  

hatudu 10.75 Km² iha divizaun fronteira Posto Administrativo Liquiça nian,mak hanesan tuir mai ne’e :

  • Parte Sul baliza   Hatuquessi  Foho Suku Darulete, Suku Leotela, Suku  vatuvou, 
  • Parte Norte Tasi Suku Dato Suku Vatuvou,
  • Parte Leste ho Suku Dato Suku Loidahar;
  • Parte Oeste  Suku Vatuvou Aldeia Vatunau, 

B. Tofografiku

Baseia ba topografiku hatudu katak, suku  Hatuquessi Posto Administrativo Liquiça 100  % nia area lokaliza iha foho (Aldeia Ualu.  Karakterístiku foho domina iha área tomak hahu husi parte leste, norte no oeste. Area Lolon iha deit 100 % nebe aliña iha parte  Nortel  Foho  posto Administrativo Liquiça  Muniçipio Luiquiça.

C. Devisaun Administrativa

Suku Hatuquessi partencia posto Liquiça kompostu husi  : Aldeia  Ualu [8] ho kompozisaun iha tabela 1 tuir mai ne’e  :

D. Total populasaun

Total populasaun iha Suku Hatuquessi Posto Administrativo Liquiça tinan 2025 nebe ekipa Chefe Suku,  [Ofisisal Apoio Suku] no Chefe Aldeia halo registu iha fulan Março-Maio 2024 hatudu resultadu registu ho total populasaun 6.977 habitantes no total familias 1.631

 Tabela – 1 : Naran aldeia, no Total Populasaun Aldeia 2025

  NO  SUKU HATUQUESSITOTAL UMA KAINTOTAL POPULASAUNSEXU
MANEFETO
1.CAICOLETOHOHO180764372393  
2.CAIDICO186782378406  
3.TAUTALO44320071061946  
4. NUNUHOU176722396343  
5.HATARLEMA118622336266  
6.HATUQUESSI-LETE  121521264257
7.  NUNUBRIHATI  157579295284
8.LEBUSALARA250980485495
TOTAL 1.6316.9773.5873.390

Tabela–2:  Naran Xefe Suku Eleito/ Xefe Aldeia             

noSukuXefe SukuAldeiaXefe Aldeia
      1      Hatuquessi Zeto Vidigal SampaioCaidicoVitorino M dos Santos
CaicoletohoArcanjo dos S. Pereira
HatarlemaZacarias dos S. Vidigal
Hatuquessi LeteMariano p. Dos Santos
LebusalaraEduardo dos Santos
NunuhouElvio de Jesus dos Santos
NunubrihatiLuis dos Santos
TautaloEgidio Santos Correia

II. TOTAL POPULASAUN, DIALETU,KLIMA NO RELIGIÃO

  1. Monografi No Demografi

Tabela–3:  Monografi

  1. Monografi

Tabela–4:  Demografi

  1. Demografi

B. KULTURA NO UMA LISAN SUKU HATUQUESSI

  1. Lala’ok  Kultura Suku Hatuquessi

Populasaun Suku Hatuquessi kaer metin  prinsipiu no valores kultura moris nian tuir tradisaun no lisan ne’ebé hari desde tempu beiala sira nian. Suku Hatuquessi adopta kultura Sosialmente  hanesan hafolin feto ou fo belis e feto sei husik nia inan aman ba hela hamutuk ho mane, lalaok seluk mak hanesan mane foun sei fo karau  Bibi Belak no  Tua no Osan, Hodi selu favor ba inan aman iha lia mate no koremetan, husi parte uma mane sei lori  Fahi Tais  no Seluk -seluk tan hanesan sinal ida nudar uma mane no Mane foun. Populasaun Suku Hatuquessi  mos hala’o Actividade tradisaun kultura nian hanesan Sau-Batar (han batar), Koremetan, Berlaquiado (hafolin feto), Inagurasaun Umalisan,Tara Bandu no Finado(Loron Matebian)

                Suku Hatuquessi hamutuk ho nia Estrutura Konselho Suku, Estabelese ona Lei Tara Bandu Suku nian hodi hatan ba Problema sosial sira ne’ebé mosu iha Suku laran. Iha lei tara bandu ne’e mos, regula kona bá hahalok ka atitude individu Suku Hatuquessi, Inklui Suku vijiñu sira atu kumpri, mos lei tara bandu nian hodi respeita ema no respeita Natureza. Iha lei tara bandu ne’e, tau mos ho nia multa sira tuir tradisaun suku nian ba komunidade ne’ebé kontra bandu sei hetan sansaun tuir regulamentu lei tara bandu nian no kuda metin kultura respeita malu ne’ebé ejiste ona hahu husi ita nia beiala sira.


2. Tabela–5:  Uma Lisan Iha Suku Hatuquessi Tuir Aldeia.

NoAldeiaNaran Uma Lisan
ICacoletohoho1 Dasihunu Kaileba  
2Girisa Ubu  
3Leki Bere  manbaris ( Limus)  
4Liki Bere Mambaris Pahuira Hei  
5Lasaun  
6Lisabura Kefa  
7Borolema Mane Muno  
    
    
    
    
    
    
NoAldeiaNaran Uma Lisan
IICaidico1 Man Meta Mautema Caidica7Bibi Susu
2Taka Mata  Lekisae Mauloi8Man Meta Mautema Kaimegilima
3 Krae Leki Berkoli9Man Meta Mautema Borahei
4Makuku Hundalu10Man Meta Mautema Lihiris lema
5Keu Rae11Dasihunu Kaileba Akasi Lema
6Ram Kola12 
NoAldeiaNaran Uma Lisan
IIITautalo1Lisabura Soalagana (Tautalo)14 Goulolo Makuku Maubruma (Lebuae)
2Lisabura manmeta mau resi15Hahi Kopose Tere lau (Raegoalema)
3Lisabura Kefa(Hohoaè)16Mau ruku  Mauguia
4Lisabura  (Borlema)17 Maukuku Handalu ( Bugas Raehei)
5Lisabura Soru Lau Rei Húú (Lau Manu18Kimisa Kamale Maurae ( Hoholete)
6Lisabura Rombele Mau Bete (Darulema)19Hatuquessi Lelosae (Logona)
7Ritelu ( Berletohoho)20Hatuquessi Lelodu’u ( Namarqueba)
8Padarua LauManu (Andar)21Mau Ruku mauguia ( Giorkluta)
9 Suai Kamanasa (Giorkluta)22Susugagus Patete  ( Sokati)
10Lekuida (Telegor Lema)23Berhun  Baukoli
11Lori Obresi (Darulema)24Suai Kamanasa
12Dasihunu Kaileba (Soatlà)25Asdati laku dato
13Dasihunu Kaileba ( Libapu)26Borou
NoAldeiaNaran Uma Lisan
IVNunuhou1 Quiniki Bosa Hatu9. Hatuboro
2Keurae10. Mau meta Mautema
3Lisabura Leto Mau Mausosu11.Lekisae Mau Loi Takamata
4Loriobesi12.Goulolo
5Dasihunu Kaileba13.Lekida
6Hatuquessi Lelosae Kadua Baupu14.Laksoi
7Tanenti Kornel15. Maukuku Hundalu
8Hatuquessi Lelosae 
NoAldeiaNaran Uma Lisan
VHatarlema1 Pada rua Leki Bere manbaris  
2Pada Rua gunutar  
3Maumegi Maublaho  
4Leto Mau Maususu  
5Bau Hunu Dasileki  
6Pada Rua Lekeku ( Nunulehurua)  
7Dasihunu Kaileba Kolkai( Soa lagana)  
8   
9   
10   
11   
12   
13   
NoAldeiaNaran Uma Lisan
VIHatuquessi-Lete1 Dasihunu kaileba katlebu  
2Dasihunu Kaileba Likidur ou Goma  
3Mameta maklao  
4 Padarua gunutar ( Mokolete)  
5 Dasihunu Kaileba Kai Blaho Meo  
6 Krae Meta  Masabu  
    
    
    
    
    
    
    
NOALDEIANARAN UMA LISA6 Lurlipau
VIINunubrihati1Quemissa Camalemarae7 Mane Muno Maumigi Mau Balaho
2Hatuquessi Leloduu 
3Hatuquessi Lelosae 
4Soa Lagana Dasihunu Caileba 
5Asdati Lakodato 
NOALDEIANARAN UMA LISA 
VIIILebusalara1Raeubu’u  besi meta Maubruma8.  Tersai
2Raeubu’u (Lauramut)9. Raeubu  (Lisa Tutu)
3Dasihunu Kaileba Soa Lagana10. Padarua
4Hatuquessi Lelodu’u11 Kaihaer
5Krae Leki Berkoli 
6Keurae 
7Umai’i 

D. Fatin relizosa nian iha suku Hatuquessi

Iha Suku Hatuquessi maioria ho relisaun katoliku 99,9 % no religiaun protestante 0,1%.


E. Fatin Lulik iha suku Hatuquessi



B. Organograma Suku Hatuqessi


C. Tabela–6:  Membro Conselho Suku Hatuquessi 2023-2030.

NoNaran KompletoPozisaunAldeiaNo.Tlfn
1Zeto Vidigal SampaioChefe do SukuNunuhou75397791 / 76232974
2Arcanjo dos santos pereiraChefe AldeiaCaicoletohoho 
Julito Correia BorgesDelegadoCaicoletohoho 
Apolonia de JesusDelegadaCaicoletohoho 
3Vitorino Maria dos SantosChefe AldeiaCaidico 
Carlos Silva da CruzDelegadoCaidico 
Elsa dos santos da silvaDelegadaCaidico 
4Egidìo dos Santos CorreiaChefe AldeiaTautalo 
Agostinho dos Santos SarmentoDelegadoTautalo 
Fernanda da Costa VidigalDelegadaTautalo 
5Elvìo de jesus dos SantosChefe AldeiaNunuhou 
Josè de Jesus LisboaDelegadoNunuhou 
Setelina da Silva BereDelegadaNunuhou 
6Zacarias dos Santos VidigalChefe AldeiaHatarlema 
Rafael  SampaioDelegadoHatarlema 
Florinda Rodrigues PereiraDelegadaHatarlema 
7Mariano Pereira dos SantosChefe AldeiaHatuquessi-Lete 
Marcos Vidigal dos SantosDelegadoHatuquessi-Lete 
Fàtima Imaculada  dos SantosDelegadaHatuquessi-Lete 
8Luis dos SantosChefe AldeiaNunubrihati 
Esmènio de Jesus dos SantosDelegadoNunubrihati 
Maria Imaculada dos SantosDelegadaNunubrihati 
9Eduardo dos Santos CorreiaChefe AldeiaLebusalara 
 Cesar dos santosDelegadoLebusalara 
Imaculada Pereira CarlosDelegadaLebusalara 

D. Tabela–7:  Patrimonio Suku  Hatuquessi Mak hanesan tuir mai ne’e.

No Inventario SukuKondisaunKuanti dadeFontes/Mai HusiMarca
DiakAat
 Televisão   Minesterio Estatal 
 Parabola   Minesterio Estatal 
 Inventer 1           1Minesterio Estatal 
 Motor Xefe Suku  2Minesterio Estatal 
 Kadeira  2Sosa husi Suku 
 Kadeira  50Sosa husi Suku 
 Mesa Naton 4  4Sosa husi Suku 
 Mesa Lacsi 1  1Ministerio Estatal 
 Kumputador 3  3Ministerio Estatal 
 Zerador Bo,ot  1Ministerio Estatal 
 Printer  1Sosa husi Suku 
 Komputador  2Husi NGO Belun 
    1Husi NGO Belun 
 Printer  2Sosa husi Suku 
 Kadeira Ai  2Sosa husi Suku 
  Mesa Naruk  1Sosa husi Suku 
 Kumputador  1Minesterio Estatal 
 Printer  1Minesterio Estatal 
 Sound Sistem   Sosa husi Suku 
 Armari Besi  2Sosa husi Suku 
 Komputador  2Minesterio EstatalHp

Tabela–8:  Rai estadu iha suku HATUQUESSI

………………….


F. Tabela–9:  Oficial Apoio Suku no nia kompetensia sira

NumeroNaranPozisaunNo. tlfObs
1Francisco Fatima LuanSekretario Suku  
2Emeliana Gonçalves dos SantosFinancas Suku  
3Nélia dos Santos de JesusAdministrasaun Suku  
4Carlito de Jesus dos SantosAsuntus Sosiais    

  1. Sekretario Suku
    • Halo planu servisu ba tinan ida nian
    • Arquivu karta sai, tama no iha realtoriu atividades suku nian
    • Prince livru 18
    • Akompanha ofisial financas hodi halo levantamentu osan subvensaun publiku iha banku
    • Halo kontrola ba ofisiais tutela
    • Organiza reniau ordinariu no extra ordinariu konselhu suku
    • Prepara relatoria atividades semanal
  2. Financas Suku
    • Iha planu servisu ba tinan ida nian
    • Halo jestaun operasional
    • Halo relatoriu ezekusaun orsamentu suku
    • Relatoriu atividades Semanal
  3. Administrasaun Suku
    • Iha planu servisu ba tinan ida nian
    • Aktualiza fulan-fulan informasaun iha sistema SIIGSA
    • Garante sede suku funsiona tuir orariu servisu ne’ebe vigoraAktualiza fulan-fulan monografia no demografia
    • Realtoriu atividades semanal
  4. Asuntus Sosiais
    • Iha planu servisu ba tinan ida nian
    • Implementasaun atividades sosializasaun iha area kultura,ekonomia,politika,ambiente no desportu komunitaria
    • Apoiu ba atividades Sensibilizasaun prevensaun moras; Dengue, Kolera, Diarea,Malaria, HIV-AIDS no Tuberkolozia
    • Servisu hamutuk ho admistrasaun estadu iha asaun kuda ai-oan
    • Halao asaun rezensiamentu agrikola, no pekuaria iha suku ho kordenasaun servisu ho administrasaun lokal
    • Komunika ba entidade kompetente kona ba problema ambiental ne’ebe iha area erosaun, no tesi ai
    • Prepara planu ba mediasaun husi disputa no komflitu entre ema, familia, no aldeia
    • Fo atendementu ba komunidade ligadu ho pagamentu subsidiu ba ferik no katus, nst
    • Relatoriu atividades semanal

G. Funcionamentu suku dahuluk

  1. Funcionamentu Xefe Suku Hatuquessi Dahuluk 
  •  Mau hu’u
  • Domingos
  • Mau Monè
  • Belar Minu
  • Mau-Hada
  • Graciano sampaio

2. iha tempu Kolonial Portugues sede  Hatuquessi iha Aldeia  Hatuquessi-Lete  mak henesan fatin servisu Xefe suku  Kolonial portugues  ne’ebe hari iha tinan 1912  no sai hanesan  sede Suku Hatuquessi   hodi Orienta  Komunidade  sira halo Servisu.

Xefe nebe Ukun iha Etapa daruak iha suku hatuquessi maka tuir mai ne’e:

Iha tempu Portuguès ,  Sede Suku iha Etapo   aldeia Caidico okupasaun  portuguès  fatin ida ne’e hodi utiliza  no fo Orientasaun ba  Komunidade sira tinan 1946

  •      Grasiano Sampaio
  •       Domingos dos Santos

3. Iha tempu  Okupasaun Indonesia  sede suku hatuquessi iha  Aldeia Tautalo Fatin  ( Lisabanilema)

  • Adelino  dos Santos
  • Felix Berto Sampaio
  •  Fernando  de Jesus (Kodigo Nival)

4. Depois restaurasaun   Independensia  fatin ida ne’e uza ba servisu  administrasaun suku hodi halo atendemento ba Komunidade sira ne’ebe partense ba suku Hatuquessi

  • Alberto Rodrigues
  • Augosto Vidigal
  • Rosario dos Santos
  • Zeto Vidigal Sampaio

IV. DIRASAUN MUNICIPAL HALAO DEZENVOLVIMENTU IHA SUKU

A. ESKOLA  SUKU HATUQUESSI  POSTO ADMINISTRATIVO  LIQUIÇA

Eskola  Hatuquessi –Lete mak henesan eskola dahuluk ne’ebe hari’i husi Kolonial protugues iha tinan 1970 , mai Fali Iha Tinan  1992,  Amo Rafael  hari fali Eskola iha Aldeia Hatuquessi-Lete  ho naran SDN Hatuquessi-Lete, Iha Tinan 2023 Eskola Refere Nakfila ba Eskola INFANTIL Hatuquessi-Lete to,o Agora 2025, Iha mos Eskola Foun ida hari iha Tinan 2010 ho Naran EB 1,2 Hatarlema to agora 2025,Iha Tinan  1992 eskola ida mos iha Aldeia Nunuhou Bairo Tau Rai  ne’e atu fornese ba Komunidade Hatuquessi  oan ne’ebe atu eskola  iha tempu ne’eba, Depois Era Golpe kontra Golpe Eskola Tau Rai Muda mai iha Lauberlaka, Fatin Ne’e  Nain Ba Rai   mak (  Dna  Elisabel ho Sr. Faquito)

5. Iha tempu okupasaun Indonesia eskola refere halo mudansa ba fali fatin Aldeia Tautalo Bairo Manmeta Iha Tinan 1982 , Depois Muda Fali Eskola refere ba Fali Bairo Libapo iha 1992  to’o 1994 muda fali Eskola  mai fali, SDN  09: Lebutatalelo, Aldeia Nunuhou Suku Hatuquessi  iha tempu Restaurasaun Independensia Eskola refere Nakfila ba Fali EBF 1,2 Lebutatalelo   to’o Agora 2025

  • Iha Suku Hatuquessi  iha Merkadu  Tradisional ida iha aldeia Nunuhou Bairo Leburlaka  Hahu husi Tinan  1994 iha mos Merkadu ida iha  Aldeia Caidico Bairo Topu iha Tinan 1996 iha Tempu Okupasaun Indonesia , No Agora  Merkadu tradisional  Lauberlaka Reativa fila Fali ona iha Tinan 2025 to agora.

B. PROGRESU NO DEZEMVOLVIMENTU SUKU

  1. Dezemvolvimentu Fiziku  Suku Hatuquessi

a. Area Edukasaun

I. Pre-Escolar

  • Pre-Eskolar INTANTIL Aldeia Hatuquessi-Lete
  • Eskola pre-Primaria EB 1,2 Hatarlema
  • Eskola Pre- EBF,1,2 Lebutatalelo

Dadus kompletu bele direta mai iha Munisipiu, Postu ou Suku Hatuquessi

© 2026 Administração Município de Liquiçá